لاستیک‏های فرسوده به کجا می‎رود!/ در بطن پانزدهیمن نمایشگاه بین المللی محیط زیست تهران

گزارش امیر سیفی‏ زاده

در بازدید از نمایشگاه بین‏المللی تهران، با حضور پر رنگ ادارات کل محیط زیست استان‎ها مواجه شدم. طی روز اول مدیران محترم کل هر استان در غرفه ها حاضر بودند. عموما به همه غرفه‏ها نیز مراجعه می‎کردند و درخصوص مباحث تخصصی نیز به بحث می‎نشستند. غرفه اداره کل استان تهران نیز فعال‏تر از سایر غرفه‏های نمایشگاه حضور پیدا کرده بود. حضور معاونین و مدیران محترم این اداره کل بیش از غرفه‏های دیگر استان‏ها به چشم می‎خورد.

در راستای موارد زیست محیطی با کارشناسان، مدیران، معاونین پایش و نظارت و مدیران کل به بحث نشستم و تلاش کردم تبادل اطلاعات به صورت دو جانبه و مفید صورت پذیرد. غرفه‏های بخش خصوصی در سطوح مختلف فعالیت خودشان را به معرض نمایش گذاشته بودند. در طول این دو روز بزرگترین مشکل جامع جایگاه محافظت از محیط زیست کنترل آلاینده‏های ناشی از احتراق مواد لاستیکی و پلاستیکی اشاره شد که به صورت همه‏گیر در سطح کشور، در تمام شهرها و شهرستان‏ها به شکل وسیع به چشم می‏خورد.

متاسفانه برای لاستیک‏های فرسوده تدبیر مناسبی اندیشیده نشده است. لاستیک دارای مقاومت بالاست. حجم آن زیاد است. حمل آن با مشکل مواجه است. هزینه حمل ارزش اقتصادی آن را از بین می‏برد. قیمت خرید لاستیک فرسوده توسط بازیافت‎کنندگان بسیار پائین است. (در هر کیلو حداکثر 100 تومان) اینها مواردی است که باعث شده، کارخانجات بازیافت لاستیک رونق نداشته باشند و بعضاً به تعطیلی کشانده شوند.

از تولید لاستیک فرسوده نمی‎توان جلوگیری کرد زیرا چرخه حمل و نقل در جریان است. طبق برآورد مصرف، هر تاکسی به طور متوسط در هر سه ماه باید لاستیک تعویض کند. سایر اتومبیل‏های حوزه خدمات عمومی از جمله اتوبوس های درون شهری، برون شهری، کامیون ها، تریلرها و مسافربرها مشمول این وضعیت هستند. همچنین اتومبیل‎های شخصی نیز با حجم کمتر، تولیدکننده لاستیک فرسوده می‎باشند.

با استناد به موارد ذکر شده، تولید لاستیک فرسوده در جریان است و به خاطر عدم توجیه اقتصادی حجم زیادی از آن در حاشیه شهرها و بیابان، رها می‏شود. درون طوقه لاستیک فلز ارزشمندی به کار رفته است تا مقاومت آن را افزایش دهد. استخراج این فلز در بخش بازیافت قابل توجه و ارزشمند است. از این رو عده زیادی لاستیک‎ها را در بیابان به آتش کشیده و رها می‌کنند تا به آرامی بسوزد، لاستیک‎ها از بین می‎رود و فلز به کار رفته در طوقه به جای می‏ماند. این کار محل درآمد عده زیادی از هم‎وطنان ما شده است. با عرض تاسف باید یادآوری کنم گازهای سمی ناشی از احتراق ناقص، که در این فرآیند کاملا چشمگیر است، در حجم بسیار بالا در سطح کشور منتشر می‎شود. گازهای سمی شامل: co، so، دی اکسن و فوران‎ها فاجعه زیست محیطی به همراه دارند و ما عموما به سادگی از کنار آن عبور می‎کنیم.

به نظر می‎رسد باید برای لاستیک فکری کرد. با استناد به تکنولوژی‎های روز دنیا اگر توجیه اقتصادی لاستیک تغییر نکند، شاید تا سال‎ها این فاجعه زیست محیطی ادامه پیدا کند و هر روز شاهد مشکلات و بیماری‎های لاعلاج بیشتری باشیم. خوب است به خاطر اهمیت این معضل دولتمردان و دست اندرکاران تدبیر جدی و کاربردی ارائه نمایند.